Blog, Pers

Ploeterbesparingen

Strategy concepts on chalk board

De Vlaamse overheid wil 1950 personeelsleden besparen tegen 2019. Overheidsdiensten die hier niet in slagen zullen de besparing moeten realiseren binnen hun beschikbare kredieten. Tegelijk wordt er ook een afbouw van 6% van de werkingsmiddelen vooropgesteld. Ondertussen hebben alle beleidsdomeinen de opdracht gekregen om te werken aan een kerntakenplan.

Een degelijke koppeling tussen de besparingsdoelstellingen en het kerntakenplan is een gemiste kans om de overheid met een klare visie te laten besparen.

De overheid als holding

Het Vlaams Regeerakkoord bekijkt de Vlaamse overheid als holding. Alle overheidsdiensten zijn dochters van de regering. De overheid een beetje zoals Mac Donalds dus. Om dit in goede banen te leiden werd er onder andere het voorzitterscollege in het leven geroepen. Dit college bestaat uit een vertegenwoordiging van topambtenaren uit elk beleidsdomein. Het voorzitterscollege is de  strategische cockpit van de Vlaamse overheidsholding. Alhoewel, de politiek heeft het laatste woord bij alles natuurlijk.

In de praktijk zien we dat de neuzen van de topambtenaren nog niet in dezelfde richting staan. Tussen de leden heerst een groot wantrouwen. Niet onlogisch gezien we aan de vooravond staan van een grote besparingsactie waarbij er winnaars en verliezers uit het spel zullen komen.

Primitieve onderhandelingscultuur

Het besparen van 1950 personeelsleden wordt in de eerste plaats gezien als een natuurlijke uitstroom. Personeelsleden die de overheid verlaten door bijvoorbeeld vrijwillig ontslag of pensioen worden niet meer vervangen. Naakte ontslagen mogen niet omwille van sociale afspraken binnen de overheid. De uitstroom is toevallig en staat los van de opdrachten die een overheid eigenlijk moet doen. Als er bijvoorbeeld in een bepaalde dienst 5 mensen met pensioen gaan, dan kan het gebeuren dat die dienst niet meer verder kan functioneren ongeacht haar toegevoegde waarde. Dit is een logica die haaks staat op de geest van het kerntakenplan waarbij overheidsdiensten hun processen onder de loep nemen en enkel de kernopdrachten moeten behouden met bijhorend personeel.

De manier waarop het kerntakenplan gemaakt wordt, doet het voorhoofd fronsen. Elke overheidsdienst maakt hiervoor apart een voorstel in overleg met de bevoegde minister(s). Dit voorstel wordt vervolgens samengevoegd met de andere voorstellen in het beleidsdomein waartoe het behoort, en daarna komt dit terecht bij de minister van bestuurszaken. Op het eerste zicht zou je denken dat dit een prima werkwijze is waarbij iedereen eerst voor eigen deur veegt. Ja, als de oefening met enige visie en op een solidaire wijze zou verlopen. In realiteit is het kerntakenplan een oefening om aan te tonen dat er méér nodig is, dat sommige diensten net niet moeten besparen of een strategische zet om een beetje vet van de soep te scheppen, maar alle balletjes nog te laten zitten. Entiteiten die de oefening serieus doorvoeren dreigen afgestraft te worden omdat ze meer afstaan dan anderen en daardoor aan belang inboeten. Door de vrijstellingen valt de last van het besparen eigenlijk op de schouders van iets meer dan 40% van de overheidsdiensten waardoor alles dreigt vast te lopen. Het is duidelijk dat de primitieve onderhandelingscultuur binnen de overheid niet werkt om zo’n moeilijke besparingsklus te klaren.

De G1000 van de overheid

Besparen door cijfers op een creatieve wijze in een balans te gieten brengt ons geen stap verder als de toegevoegde waarde van de besparing onduidelijk blijft. Er is een klare visie nodig om richting te kunnen geven aan de overheidsholding. Er is transparantie nodig over waar alle doelstellingen op gebaseerd zijn, zodat het makkelijker te vatten valt voor de overheden en ook voor de burger die uiteindelijk het resultaat van de besparing zal beoordelen.

Een visie ontwikkelen, dat doe je niet via oude (politieke) denkpatronen. De opdrachtgevers hebben nochtans alle troeven in handen. Ze kunnen het ambtelijke schouwspel op pauze zetten en de tijd nemen om bijvoorbeeld de G1000 van de overheid te organiseren. Neem 1000 vertegenwoordigers van alle bestuursorganen die samen met een frisse blik de kern van de overheid uitwerken. Durf vanuit een blanco canvas een integrale visie ontwikkelen die verder gaat dan Vlaams, Federaal of lokaal. Hang daar de nodige processen en structuren aan vast met bijhorende middelen en kijk dan met hoeveel centen je het zo zuinig mogelijk kunt uitvoeren. Dit vergt moed, daadkracht en een open blik. Elke holding die zichzelf serieus neemt maakt tijd om zijn strategie en visie scherp te stellen om op termijn niet te eindigen zoals Godzilla die lomp de boel plat trappelt en zelf ten onder gaat.

Komaan Vlaamse regering, de drie waarden “vertrouwen, verbinden en vooruitgaan” zijn zo veelbelovend in het regeerakkoord. We kunnen er mooie dingen mee doen in plaats van te blijven ploeteren bij de besparingsoefening…

Dit artikel werd opgepikt door het persagentschap Belga en verscheen in Metro en Het Belang Van Limburg.

Metro

8 thoughts on “Ploeterbesparingen”

  1. Ik zie als externe toch dat binnen het vroegere DAR, nu Department Kanselarij en Bestuur, exact op die manier gewerkt is. Met een soort G1000, in de vorm van een Future Search, nu met een transitieteam.

    Natuurlijk blijft het moeilijk als afdelingshoofd om je eigen mensen “af te schaffen”. Het niveau daarboven kan en doet dat wel.

    Pascal Van Loo

    Like

    1. Dag Pascal, er zijn zeker heel mooie initiatieven. Ze moeten natuurlijk wel de kans krijgen om door te werken en bij mijn weten is de oefening van future search niet verwerkt in het kertakenplan bv.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s