Blog

Rust in vrede, rentenier.

kamikaze

Ik moet toegeven dat het voor een kleine kortsluiting in mijn hoofd zorgde. De rente op het geld dat je op de bank stort wordt negatief.  Ik probeer het uit te leggen aan een vijfjarige. Vroeger, toen er nog geen geld bestond, ploegden onze voorvaderen op het land. Ze teelden bijvoorbeeld graan om brood van te bakken.  De boer stelde vast dat er te weinig graan was om zijn kinderen mee te voeden. Hij klopt aan bij zijn buur die ook graan verbouwt en met een beetje overschot zit. De boer leent een beetje graan aan de buur en later, als hij terug een oogst heeft, geeft hij het graan terug aan zijn buur. Dankbaar voor de lening in moeilijke tijden krijgt de buur wat extra graan mee.

Dit is ongeveer het ontstaan van rente.  We vermoeden dat, want veel geschreven teksten bestaan daar niet over. Het klinkt ook logisch in een bepaald opzicht. Ik leen iets waardevols uit en ik krijg er iets voor terug. Een extraatje. In de logica van negatieve rente, zou ik graan lenen bij mijn buur en nadien nog meer graan meepikken van mijn buur zonder iets terug te geven. Kortsluiting in mijn hoofd.

De Europese Centrale Bank wil mensen ontraden om te sparen  en  een inflatie opwakkeren. Meer geld in omloop brengen en tegelijk de verleiding om een goedkope lening aan te gaan groter maken. De Euro komt wat zwakker te staan en voila! Het zijn solden!

Analisten geven toe dat ze de gevolgen van deze strategie moeilijk kunnen inschatten. De goudprijs wordt de hoogte ingestuurd omdat er nu al beleggers schrik hebben dat baar geld minder waard zal zijn.  Goudkoorts. De angst dat geld moeilijker geld kan opbrengen slaat toe. Was geld überhaupt iets waard?

We flitsen terug naar de Middeleeuwen. Het Romeinse Rijk stortte in en christelijke religieuze autoriteiten keerden de koers. Ze verboden de bevolking om te woekeren en geld uit te lenen. Thomas Van Aquino (13de Eeuw) vond het onrechtvaardig dat door het vragen van rente eigenlijk iets verkocht werd dat niet bestaat. Geld is een ruilmiddel, niet meer en niet minder. Heden ten dage is het enkel de Islam die ons nog attent maakt dat rente vragen niet mag en ze hebben zelfs een apart banksysteem dat  deze morele grens bewaakt. Het is wel toegestaan om bijvoorbeeld een gift te doen of anderen mee te laten delen in de winst.  Als we dit spiegelen aan de huidige trend om de rente in negatief te brengen en leningen aan te moedigen, dan voelen we meteen waar het wringt. Schulden verder laten opbouwen en tegelijk lange termijn investeerders leegplukken geeft een zwart gat…Min en min is…nog meer min.

(-1) + (-1) = -2

Ik heb het nagerekend met mijn rekenmachine, want soms begint een mens te twijfelen aan zichzelf in deze verwarrende tijden.

Maar hoe ging het nu verder na Thomas Van Aquino? Wel, het machtsevenwicht begon terug te kantelen door de intrede van koopmanskapitalisten.  Er waren bijvoorbeeld Italiaanse bankiers die zelf begonnen te regeren en een nieuw juridische systeem ontwikkelden. Een systeem van overheidsschuld en…rente. De legers werden gefinancierd door belastingen en de bevolking werd zoet gehouden met rente. Een soort staatsobligatie avant la lettre dus.  De eeuwen kabbelden verder en het systeem verankerde in onze economie.  Windhandel onder het mom van staatsbescherming, vrijheid en levensbehoud. Schuldopbouw werd een machtsinstrument en dat zien we nu ook in Japan gebeuren. Het land tuimelde de afgelopen jaren van de ene recessie in de andere en het werd er niet beter op door de stapel staatsschulden die elk jaar opliepen. Het  geld werd aan de andere zijde koortsachtig bijgedrukt. Het land van de Samurai. Getraind om de dood in de ogen te kijken en zichzelf op te blazen als het einde nadert. Kamikaze. Rust in vrede, rentenier.

De geschiedenis van de rente leert ons dat het eigenlijk een morele kwestie is en dat economie vooral een reflectie is van menselijk gedrag.  Als de ECB de economie wil aanzwengelen door het sparen af te straffen en tegelijk leningen interessant te maken, dan zitten we in een raar tijdperk. Het tijdperk tussen Aquino en de koopmanskapitalisten. Een tijdperk waarbij we voelen dat het geldsysteem haar toppunt van roekeloosheid heeft bereikt en de drang om het terug goed te maken. Oh help! Wat hebben we gedaan? De kop in het zand en geloven dat het simpel op te lossen valt. Beetje geld bijdrukken, valuta in waarde laten dalen en de rest zal wel volgen zeker? Daarnaast het tijdperk dat de opgebouwde welvaart en levensstandaard niet wil lossen. De traditie van onze voorouders moet toch verder gezet kunnen worden? Huisje, tuintje, boompje, autootje, … Een beetje lenen hier en een beetje lenen daar. Op dat procentje zal het niet steken… Mosselen noch vis en een grote luchtbel van virtuele bezittingen. Leningen als opium voor het volk.

Een moreel kader over waarde en de betekenis van geld valt tussen de plooien. We zijn vergeten dat het allemaal begon in een sfeer van vertrouwen en om elkaar te helpen in tijden van schaarste. Mijn graan is jouw graan en we drinken een pint.  Staatshoofden en bankiers; voor geen haar te vertrouwen.

Deze column kan je ook lezen in de nieuwsbrief van Liberales (19/2/2016)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s